Nga: Con đường truợt giá của đồng rúp và quyết sách của chính phủ

(CafeF) - Đồng rúp mạnh từng là niềm tự hào của cả nước Nga. Giá dầu hạ, cuộc chiến tại Georgia và TTCK đi xuống đã khiến tình thế đảo ngược.

Triển vọng đồng tiền chung - con đường có lẽ còn xa

Chỉ vài tháng trước đây, chính phủ Nga đã bàn đến việc sẽ định giá dầu bằng đồng rúp và đưa đồng rúp thành một đồng tiền chung của khu vực với vị trí tương đương như đồng Euro hay USD.

Thế nhưng đó là trước khi Nga bước vào cuộc chiến tại Georgia, TTCK Nga đi xuống và giá dầu giảm một nửa.

Con đường trượt dài của đồng rúp

Cho đến mùa hè này, đồng rúp đã tăng giá trong vài năm do giá hàng hóa tăng cao, đặc biệt là xăng và dầu. Vào tháng 7, đồng rúp lên mức cao nhất trong 9 năm so với USD.

Tuy nhiên sự trượt giá của rồng rúp bắt đầu trong 3 tháng qua. Đồng rúp rơi xuống mức thấp nhất trong 20 tháng so với USD trong tháng 10.

Ngân hàng Trung ương trấn an thị trường rằng họ sẽ tiếp tục hỗ trợ đồng nội tệ của Nga và đưa ra một số biện pháp ngăn việc một số người sử dụng hình thức hoán đổi tiền tệ để thu lời từ việc đồng rúp mất giá.

Đồng rúp đã mất giá nhanh chóng từ ngày 07/08 khi Nga bắt đầu cuộc chiến với Georgia. Đồng rúp mất từ 10 đến 12% giá trị so với USD. Nếu không có sự can thiệp từ ngân hàng trung ương, đồng rúp có thể tiếp tục rớt giá nhanh hơn.

Ông Anton Struchenevsky, chuyên gia kinh tế tại ngân hàng đầu tư Troika Dialog, cho biết Ngân hàng Trung ương đang giành khoảng 600 triệu USD/ngày để mua đồng rúp và hỗ trợ cho đồng tiền này. Như vậy tổng số tiền hỗ trợ đồng rúp 1 tháng lên tới 20 tỷ USD. Một số chuyên gia khác cho rằng con số còn cao hơn, lên tới 50 tỷ USD.

Một số chuyên gia khác thì cho rằng Ngân hàng Trung ương đang cố gắng giúp đồng rúp hạ cánh an toàn nhằm hỗ trợ cho một số ngành tại Nga thông qua việc tăng chi phí đối với hàng nhập khẩu của một số nước đối tác. Mục đích của việc này là để đồng rúp trượt giá từ từ và ngăn hoảng sợ trên thị trường.

Một cựu chuyên gia tư vấn của chính phủ nhận xét Ngân hàng Trung ương có thể đã bắt đầu chính sách để đồng rúp trượt giá từ từ.

Để đồng rúp trượt giá quá nhanh có thể ảnh hưởng tới hình ảnh nền kinh tế Nga phát triển vũng mạnh. Sức mạnh và sự ổn định của đồng rúp cho đến gần đây là biểu tượng đầy tự hào của nước này.

Ông Yegor Gaidar, một chuyên gia kinh tế học tuần trước đánh giá cao nỗ lực của chính phủ trong việc hỗ trợ cho đồng nội tệ. Theo ông, đây là quyết định sáng suốt bởi không nên gây ra hoảng loạn trên thị trường tiền tệ.

Chính phủ làm gì cho đồng nội tệ?

Ngân hàng Trung ương Nga cho biết họ dự định sẽ thả nổi đồng rúp trên thị trường tiền tệ trong một vài năm tới.

Nga neo đồng rúp vào đồng USD và đồng Euro, cho phép dao động trong biên độ 4% và sẽ tiến hành can thiệp nếu cần thiết. Mục đích của việc này là ngăn kinh tế bị chấn động mạnh do sự thay đổi bất thường trong giá trị của đồng nội tệ.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga Sergei Ignatyev cho biết trong năm tới họ vẫn quản lý tỷ giá và mức độ dao động của đồng rúp, song 4 năm nữa, họ sẽ theo xu hướng thực hiện chế độ đồng tiền thả nổi tự do trên thị trường.

Theo đó, Ngân hàng Trung ương sẽ có thêm vai trò trong việc điều chỉnh lãi suất trong chính sách tiền tệ. Tỷ lệ lãi suất giúp kiểm soát tăng trưởng kinh tế cũng như giá trị tương đối của đồng tiền.

Nga đã giành nhiều tỷ USD từ dự trữ tiền tệ của mình để nâng giá đồng rúp, đồng rúp gần đây đã rớt giá thảm hại vì giá dầu hạ và nhu cầu USD, Euro tăng cao khi nhà đầu tư và ngân hàng chịu tác động bởi khủng hoảng tài chính.

Dự trữ ngoại tệ của Nga giảm kỷ lục 31 tỷ USD trong tuần từ ngày 19 đến 25/10.

Quan chức kinh tế của Nga đã cố gắng hết sức để ngăn đồng rúp sụt giá mạnh, họ cam kết chính phủ sẽ không để đồng nội tệ rớt giá thảm hại.

Nga sẽ thắt chặt việc quản lý các ngân hàng đối với hành vi sử dụng khoản vay khẩn cấp từ chính phủ để bán đồng rúp.

Chính phủ đã cam kết dùng khoảng 200 tỷ USD để ngăn khủng hoảng tài chính tệ hại nhất từ năm 1998 tại nước này. Ngoài ra chính phủ còn hỗ trợ 50 tỷ USD giúp các ngân hàng và công ty trả nợ nước ngoài.

Tháng 10, đồng rúp mất giá chưa từng có trong một thập kỷ so với USD, điều này khiến người ta lo ngại về khả năng trượt giá liên tục của đồng rúp.

Nga cũng sẽ nâng mức cho vay dành cho doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa lên mức 1,1 tỷ USD. Ngân hàng nhà nước VTB của Nga, ngân hàng lớn thứ 2 nước này, đã cung cấp khoản vay hỗ trợ cho các ngân hàng thương mại ở 60 khu vực của Nga.

Một chuyên gia tư vấn kinh tế của chính phủ Nga phát biểu cho biết:”Chúng tôi không lo ngại về việc giá dầu hạ, chúng tôi hoàn toàn có khả năng ứng phó với tất cả vấn đề hiện nay trên thị trường.”

Ngọc Diệp

Theo MoscowTimes, AP, Reuters

Toàn cảnh hoạt động mua bán chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài

(CafeF) - Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) đã có báo cáo phân tích hoạt động mua bán chứng khoán của NĐT nước ngoài nhằm đem lại cái nhìn xác thực nhất cho các NĐT.

Ngày 15/10, nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ra nhiều hơn mua vào 6 phiên liên tiếp khi liên tục bán ra các cổ phiếu blue-chips như SAM, SSI,...mặc dù VN-Index đã có các phiên tăng điểm khá ấn tượng.

Số lượng tăng gấp 5 lần trong 2 năm

Theo số liệu của Trung tâm lưu ký chứng khoán, đến thời điểm ngày 01/10/2008 đã có 831 tổ chức tài chính nước ngoài được cấp mã số giao dịch chứng khoán, gấp gần 5 lần so với thời điểm tháng 6/2006. Tuy nhiên, mới chỉ có khoảng 30% số tổ chức này đã tham gia đầu tư vào thị trường chứng khoán Việt Nam (trong đó có một số tập đoàn tài chính toàn cầu như Citigroup, Deustche Bank, Credit Suise, JP Morgan…), số còn lại vẫn đang trong quá trình nghiên cứu hoặc chỉ đầu tư vào các doanh nghiệp cổ phần hóa Nhà nước lớn thuộc lĩnh vực ngân hàng, viễn thông…

Nguồn vốn đầu tư gián tiếp (FII - foreign indirect investment) của nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam chủ yếu thông qua các quỹ đầu tư và các hình thức quản lý uỷ thác đầu tư.

Các quỹ đầu tư nước ngoài thường là các quý đóng, có thời gian hoạt động từ 5 – 10 năm. Quỹ đóng là quỹ đầu tư chỉ phát hành chứng chỉ quỹ một lần duy nhất ra công chúng và quỹ không được mua lại cổ phần từ các nhà đầu tư và cũng không được phát hành bổ sung. Nhà đầu tư sẽ mua bán cổ phiếu trên thị trường thứ cấp mà không ảnh hưởng tới nguồn vốn của quỹ. Tổng vốn huy động của quỹ luôn cố định và không biến đổi trong suốt thời gian hoạt động.

Ngoài ra cũng có một số Quỹ mở đuợc thành lập trong năm 2007 nhưng với số vốn không nhiều. Quỹ mở là các quỹ có thể mua đi bán lại số cổ phần của mình cho các nhà đầu tư khi họ có yêu cầu.

Về hình thức uỷ thác đầu tư, thông thường đây là những dòng vốn ngắn hạn và lớn hơn rất nhiều so với dòng vốn được tạo ra từ các quỹ đóng.

Hoạt động của các nhà đầu tư nước ngoài từ năm 2001 đến nay

Trong giai đoạn từ năm 2001 đến tháng 6/2006, nguồn vốn FII trong giai đoạn này chủ yếu được huy động từ các công ty quản lý quỹ nước ngoài có văn phòng đại diện tại Việt Nam như Dragon Capital, Vinacapital, Indochina Capital…theo hình thức quỹ đóng.

Thời gian này hầu hết các quỹ đều mua vào và đóng vai trò nâng đỡ thị trường (mua vào khi thị trường đi xuống và ít khi bán do chỉ số VN-Index còn thấp).

Từ 6/2006 đến nay, nguồn vốn FII đuợc tăng đột biến từ các tập đoàn tài chính nước ngoài chủ yếu ở dạng uỷ thác đầu tư, đây là nguồn vốn ngắn hạn và lớn hơn nhiều so với các quỹ đóng có văn phòng tại Việt Nam. Nhà quản lý quỹ khi mua bán chứng khoán thường là theo yêu cầu của nhà đầu tư.

Các mâu thuẫn trong hoạt động của nhà đầu tư nước ngoài từ năm 2008 đến nay

Theo VAFI, khi TTCK bước vào giai đoạn giảm sâu, giá chứng khoán đã quá rẻ thì chúng ta thấy rằng NĐTNN vẫn không ngừng bán ra mặc dù bị lỗ lớn, (lỗ lên đến 80% giá trị), phải chăng những lệnh bán không phải từ các nhà quản lý quỹ mà là theo yêu cầu của khách hàng?

Đầu tháng 9/2008 chúng ta thấy vài tổ chức bán ra nhiều hơn mua vào, trong đó có cả việc bán cả cổ phiếu blue-chips với giá rất rẻ, sau đó vào dịp cuối tháng thì lại mua những cổ phiếu đã bán với giá cao hơn. Khi những tổ chức này bán ra làm cho TTCK đi xuống nhưng giao dịch mua của NĐTNN lại không nhiều ?

Khả năng rút vốn của nhà đầu tư nuớc ngoài ra khỏi TTCKVN

Về giao dịch trái phiếu, nhìn lại tháng 6/2008, khi tình hình lạm phát tăng cao, nhập siêu lớn và tỷ giá biến động thì các NĐT NN đã bán một lượng lớn trái phiếu, chấp nhận cắt lỗ, giai đoạn này có lẽ nhà đầu tư nước ngoài đã bán ra khoảng gần 1 tỷ đô la, chấp nhận lỗ 30% (lỗ về giá trái phiếu và do tỷ giá VND/USD giảm).

Tại thời điểm này có lẽ NĐTNN chưa hiểu sâu về nền tảng kinh tế VN cũng như về khả năng kiểm soát lạm phát của Chính phủ và đó là lý do để NĐTNN chấp nhận cắt lỗ.

Trong mấy ngày gần đây, khi khủng hoảng tín dụng từ Mỹ lên tới đỉnh điểm và lây lan sang các nền kinh tế lớn thì NĐTNN lại chấp nhận cắt lỗ để bán trái phiếu, theo VAFI, lý do bán ra lần này hoàn toàn khác với thời điểm tháng 6/2008 - thu hồi vốn về nước để tăng cường củng cố tài chính cho công ty mẹ, chứ không phải là do kinh tế VN bị khủng hoảng.

Theo thống kê sơ bộ, trị giá bán trái phiếu - trị giá mua trái phiếu của NĐTNN đã lên tới hơn 4.000 tỷ đồng (nhieu hon) và có thể con số này tiếp tục tăng lên. Có lẽ đây cũng là cơ hội cho các ngân hàng thương mại VN khi đang trong tình trạng dư thừa tín dụng.

Việc bán trái phiếu của NĐTNN không ảnh hưởng đến kinh tế vĩ mô cũng như đến cán cân thanh toán ngoại tệ khi trị giá trái phiếu ngắn hạn mà NĐTNN nắm giữ không nhiều (còn lại khoảng 2 tỷ USD).

Về cổ phiếu, trong thời gian gần đây chúng ta thấy NĐTNN bán nhiều hơn mua. Các đại diện của VAFI đã đưa ra một số giả thiết về hoạt động bán chứng khoán của NĐTNN.

Thứ nhất, họ bán ra để cơ cấu lại danh mục đầu tư. Rõ ràng trong thời điểm hiện tại việc tái cơ cấu danh mục đầu tư sẽ dễ dàng hơn nhiều so với thời điểm TTCK tăng nóng. (cơ cấu sang thị trường nào, bán BC thì cơ cấu sang cp gì)

Thứ hai, đối với hoạt động uỷ thác đầu tư, có thể có tình huống khách hàng đòi rút vốn bất chấp giá trị cổ phiếu liên tục suy giảm. Và việc bán ra cổ phiếu blue-chips, các nhà quản lý quỹ phải lựa chọn cổ phiếu thanh khoản thì mới bán được trong thời điểm thị trường thiếu thanh khoản như vừa qua.

Thứ ba, đối với những quỹ mở, có thể người góp vốn yêu cầu rút vốn và nhà quản lý quỹ phải bán chứng khoán để trả lại vốn cho NĐT. (và điều này xảy ra trên diện rộng, quốc tế)

Có thể xảy ra tình huống nhà quản lý quỹ nhận thấy xu hướng thị trưòng giảm hoặc do ảnh hưởng tâm lý từ thị trường thế giới mà họ bán đi chứng khoán với mục đích sẽ mua lại với giá rẻ hơn nhằm tăng lượng chứng khoán nắm giữ để đầu tư lâu dài . Khi TTCK hồi phục thì sẽ thu lãi từ việc gia tăng lượng chứng khoán nắm giữ. (kịch bản hồi tháng 9 khác, bán rẻ, mua đắt)

Có tình trạng rút vốn ồ ạt hay không ?

Những công ty đang quản lý quỹ đóng không hề chịu áp lực từ các cổ đông trong việc bán chứng khoán vì các cổ đông này không có quyền đòi rút vốn. Nếu bán chứng khoán ổ ạt thì đồng nghĩa với việc tự sát .

Đối với những khách hàng đầu tư theo hình thức uỷ thác quản lý đầu tư có đồng loạt đòi rút vốn. Khả năng này khó xảy ra, do luợng vốn uỷ thác đầu tư theo giá rẻ không phải là lớn. Vốn giải ngân ban đầu có thể là con số 2 tỷ USD, nhưng giá trị thị trường hiện nay đã giảm đi 70%- 80%. Giống như việc mua trái phiếu của các Ngân hàng thương mại, các nhà đầu tư lại có cơ hội mua được cổ phiếu giá rẻ và khi nguồn cổ phiếu này cạn kiệt sẽ giúp cho TTCK ổn định.

Thêm nữa, TTCK Việt Nam đã ở vùng đáy, giá các cổ phiếu blue-chips đã ở mức quá rẻ và đây là cơ hội lớn cho các quỹ đầu tư mà họ không thể bỏ qua.

Chính vì vậy, văn phòng VAFI đã đưa ra các nhận định này nhằm làm rõ những hoạt động giao dịch của NĐTNN và tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư trong nước về hoạt động của TTCK Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Phương Mai

1. Cần phân tích tính đắt rẻ của CP đv từng đối tượng đầu tư. Với nhà đầu tư VN, khi chưa có cơ hội tiếp cận TT QT thì giá này là rẻ.